University of Isfahan Linguistic Research in the Holy Quran 2821-0735 15 1 2026 04 21 Vol15, No1, 2026 سال پانزدهم، شماره اول، شماره پیاپی (29) بهار 1405 1 146 30535 EN Journal Article 2026 06 22 https://nrgs.ui.ac.ir/article_30535_36598a9ffa9fa09dc9de1a45cf81685f.pdf

University of Isfahan Linguistic Research in the Holy Quran 2821-0735 15 1 2026 04 21 A macro-study of the metaphor "Life is agriculture" and its sub-metaphors in the Holy Quran بررسی کلان استعارۀ «زندگی کشاورزی است» و خرداستعاره‌های ذیل آن در قرآن کریم 1 18 29532 10.22108/nrgs.2025.141509.1950 EN Zeinab Parandenezhad Department of Qur'anic and Hadith Sciences, Faculty of Theology, Ferdowsi University, Mashhad, Iran Abbas Esmaeelizadeh Associate Professor, Department of Quranic and Hadith Sciences, Faculty of Theology and Islamic Studies, Ferdowsi University of Mashhad, Mashhad, Iran Journal Article 2024 05 21 Conceptual macro-metaphors are pervasive metaphors throughout the text and have an underlying appearance. These metaphors serve as the main theme and subject matter upon which other topics in the text are based. The Holy Quran is a metaphor-centric text that has used conceptual metaphor in many cases to make its intangible concepts tangible. Since concepts related to agriculture are familiar to human experience, the Holy Quran has used these concepts in many verses to illustrate the actions of servants and how they receive punishment and reward. This study, using a descriptive-analytical method, analyzed the macro-metaphor of "life is agriculture" by taking it from verse 20 of Surah Ash-Shuri. After extracting the micro-metaphors related to this verse, it was examined in two categories: explicit structures and context-based structures in verses related to action and receiving punishment and reward. The results of this research show that all the micro-metaphors examined in the two structures above have been created in support of the macro-metaphor “Life is agriculture” and the systematic concept of “Whatever you sow, that is what you will reap” is understood in all verses related to the concepts of action and reward. کلان‌استعاره‌های مفهومی استعاره‌هایی هستند که در سراسر متن موج می‌زنند و نمودی زیرساختی دارند. این استعاره‌ها در حکم تِم و موضوع اصلی هستند که سایر موضوع‌ها در متن بر شالودۀ آن پایه‌ریزی می‌شود. متن قرآن کریم از متون استعاره‌‌محوری است که در موارد زیادی از استعارۀ مفهومی برای ملموس‌سازی مفاهیم غیرملموس خود استفاده کرده است. از آنجا که مفاهیم مرتبط با کشاورزی از مفاهیم آشنا به تجربۀ بشری هستند، قرآن کریم در آیات بسیاری برای نشان دادن انجام عمل بندگان و چگونگی دریافت جزا و پاداش از این مفاهیم استفاده کرده و با آن‌ها تصویرسازی کرده است. این پژوهش، به روش توصیفی ـ تحلیلی، کلان استعارۀ «زندگی کشاورزی است» را با برداشت از آیۀ 20 سورۀ شوری واکاوی و پس از استخراج خرداستعاره‌های مرتبط با این آیه، آن‌ها را در دو دستۀ ساختارهای صریح و ساختارهای سیاق‌محور در آیات مرتبط با عمل و دریافت جزا و پاداش بررسی کرده است. نتیجۀ این پژوهش نشان می‌دهد همۀ خرد‌استعاره‌های بررسی‌شده در دو ساختار بالا در حمایت از کلان‌استعارۀ «زندگی کشاورزی است» به وجود آمده‌اند و نظام‌مندی مفهوم «هرچه بکارید همان را درو خواهید کرد» در تمام آیات مرتبط با مفاهیم عمل و پاداش برداشت می‌شود.

https://nrgs.ui.ac.ir/article_29532_3783ff86ddf1960aa37575c25e0d8915.pdf

University of Isfahan Linguistic Research in the Holy Quran 2821-0735 15 1 2026 04 21 Comparison of the Semantics of Restriction to Inna and Restriction to Illa, Based on Similar Verses مقایسۀ معناشناسی حصر به إنما و حصر به إلا با تکیه بر آیات مشابه 19 36 29490 10.22108/nrgs.2024.139411.1914 EN Mahmood Shahbazi Department of Arabic Language and Literature, Faculty of Literature and Languages, Arak University, Arak, Iran Sayaed Abolfazl Sajadi Department of Arabic Language and Literature, Faculty of Literature and Languages, Arak University, Arak, Iran Mahdi Arabi Department of Arabic Language and Literature, Faculty of Literature and Languages, Arak University, Arak, Iran Journal Article 2023 10 15 In the Holy Quran, there are similar verses that, although identical in wording and meaning, differ in the use of the restriction method. For example, in the verses "Innama Anta Nadhir" and "In Anta Illa Nadhir", although the restriction to Inna and the restriction to Illa refer to the meaning of restriction and the word Nadhir is restricted, the difference between these two verses goes back to the method of restriction; while both verses could have the same restriction method. This article seeks to investigate and explore this difference in the method of restriction in similar verses by using a descriptive-analytical method and to answer the question of why the Holy Quran used the method of restriction to Inna in one verse and the method of restriction to Illa in another place with the same word and meaning. The results show that the two restrictions mentioned in similar verses, relying on the context of the verses and the centrality of the speech of each one in its place, in addition to the meaning of restriction, have another rhetorical meaning as well; in a way that in response to the claim raised by the people of falsehood, the restriction of Ma and Illa has been used, and in the position of warning, reminding and reproach, the restriction of Inna has been used. These two methods help the audience in an accurate understanding of the grammatical semantics and give depth to the meaning of God's words. در قرآن کریم آیاتی مشابه وجود دارند که اگرچه از لحاظ لفظی و معنایی تشابه دارند، از لحاظ استعمال اسلوب حصر اختلاف دارند. برای مثال، در آیات «إنَّمَا أنتَ نذیرٌ» و «إن أنتَ إلاّ نَذیرٌ»، هرچند حصر به إنما و حصر به إلا به معنای حصری اشاره دارد و لفظ نذیر محصور است، اختلاف این دو آیه به اسلوب حصر برمی‏گردد؛ در صورتی که امکان داشت هر دو آیه دارای یک اسلوب حصر باشند. این مقاله سعی دارد با روش توصیفی - تحلیلی این اختلاف در اسلوب حصر را در آیات مشابه بررسی و کنکاش کند و به این پرسش پاسخ دهد که چرا قرآن کریم در یک آیه از اسلوب حصر به إنما و در جای دیگر با همان لفظ و معنا از اسلوب حصر به إلا استفاده کرده است. نتایج حاصل بیان می‏کند دو قصر یادشده در آیات مشابه با تکیه بر سیاق آیه‏ها و محوریت سخن هر کدام در جای خود، علاوه بر معنای حصری، معنای بلاغی دیگری هم دارد؛ به نحوی که در پاسخ به ادعای مطرح‏شده از سوی اهل باطل از قصر ما و إلا استفاده شده است و در مقام تنبه، تذکر و طعنه قصر إنما استعمال شده است. این دو اسلوب مخاطب را در شناخت دقیق معناشناسی نحوی مساعدت می‏کنند و به معنای کلام خداوند عمق می‏بخشند.

https://nrgs.ui.ac.ir/article_29490_4300a91061ae8a2d2ccfef20b86f2bb6.pdf

University of Isfahan Linguistic Research in the Holy Quran 2821-0735 15 1 2026 04 21 Analysis of the Quranic Formation of Words in the Field of Divorce based on Historical and Descriptive Semantics بررسی پیدایش عرف قرآنی واژگان حوزۀ طلاق بر اساس معناشناسی تاریخی و توصیفی 37 54 29516 10.22108/nrgs.2025.141861.1965 EN Aliakbar Obidollahi Ph.D. Student, Department of Arabic Language and Literature, Yazd University, Yazd Iran Fatemeh Ghaderi Associate Professor, Department of Arabic Language and Literature, Yazd University, Yazd Iran Vesal Meimandi Associate Professor, Department of Arabic Language and Literature, Yazd University, Yazd Iran Behnam Farsi Associate Professor, Department of Arabic Language and Literature, Yazd University, Yazd Iran Journal Article 2024 10 22 Semantics, as one of the important fields of linguistics, plays an essential role in interpreting the verses of the Holy Quran. This knowledge provides a more accurate and appropriate meaning of words by relying on meaning relations and considering their linguistic and situational context. The word "talâhg" is one of the most used words in the Qur'an, which refers to the separation between a man and a woman; But this concept cannot be analyzed and is called simply a separation. A semantic analysis can reveal new horizons of the idea of "talâhg" that is different from the custom and non-Qur'anic concept. Using the descriptive-analytical method, this research examines the terms of divorce from a historical and descriptive point of view. The findings of this research show that the main word for "divorce" is "talâhg". It is an original Arabic word that is used in the metonym in the Holy Quran to mean divorce. And it includes the meaning of determination and starting the divorce. Another word in this field is "Tasreeh" which is the Companion and succession for "Tatliq". And it includes a part of divorce But "Mofaraghat" refers to the end of the divorce process. And "estebdal" refers to divorce with the motive of remarriage. The companions of the word "talâhg", refer to its being a process. معناشناسی به عنوان یکی از حوزه‌های مهم زبان‌شناسی، نقش اساسی در تفسیر آیات قرآن کریم دارد. این دانش با تمرکز بر روابط واژگانی و در نظر گرفتن بافت زبانی و موقعیتی آن، معنایی دقیق‌تر و متناسب‌تر از الفاظ ارائه می‌دهد. واژۀ «طلاق» یکی از مفاهیم پربسامد در قرآن است که به جدایی زن و مرد اشاره دارد؛ اما این مفهوم را نمی‌توان به‌سادگی تحلیل کرد و آن را صرفاً یک جدایی نامید. یک بررسی معناشناسانه می‌تواند افق‌هایی جدید از مفهوم «طلاق» را آشکار کند که با عرف و مفهوم غیرقرآنی متفاوت باشند. این پژوهش با استفاده از روش توصیفی ـ تحلیلی، واژه‌های حوزۀ طلاق در عرف قرآنی را بررسی می‌کند. یافته‌های این پژوهش نشان می‌دهد واژۀ اصلی برای مفهوم «جدایی زوجین» «طلاق» است؛ واژه‌‌ای عربی‌الاصل که در کاربردی مجازی در قرآن کریم به معنای جدایی زوجین آمده‌ است و شامل اراده و آغاز طلاق است. واژۀ دیگر در این حوزه «تسریح» است که همنشین و جانشین «تطلیق» است و بخشی از طلاق را یعنی طلاق سوم را شامل می‌شود؛ اما «مفارقه» به پایان فرآیند طلاق اشاره دارد و «استبدال» به جدایی با انگیزۀ جایگزینی اشاره دارد. مهم‌ترین همنشین‌های واژۀ طلاق عزم و مفاهیم عدد و زمان هستند که در ساخت معنای قرآنی طلاق که همان فرآیندی بودن آن، مقارن با زمان است، نقشی مهم داشته‌اند.

https://nrgs.ui.ac.ir/article_29516_5674b2b14add252fda9a989dacb6be55.pdf

University of Isfahan Linguistic Research in the Holy Quran 2821-0735 15 1 2026 04 21 Linguistic Analysis of Relationship between Fear and Trembling in the Holy Qur'an with the Approach of the Semantics of Emotions تحلیل زبان‏شناختی از رابطۀ «ترس» و «لرز» در قرآن کریم با رویکرد معناشناسی عواطف 55 72 29439 10.22108/nrgs.2025.140991.1942 EN Mohammad Hossein Shirzad Department of Islamic Studies, Faculty of Theology and Islamic Studies, University of Mazandaran, Babolsar, Iran Mohammad Hassan Shirzad Department of Islamic Studies, Faculty of Theology and Islamic Studies, University of Mazandaran, Babolsar, Iran Journal Article 2024 04 04 One of the emerging topics in Qur'anic studies is the discussion of methods of conceptualizing human feelings and emotions in the Holy Qur'an, to explain some aspects of the semantic network of this Book. In this regard, the main issue of this article is how the Holy Qur'an conceptualized the mental and abstract concept of "fear" as one of the most important human emotions. To answer this question, the studies of the semantics of emotions as a field in cognitive semantics have been used. These studies prove that conceptualizing "fear" as "trembling" based upon metonymy is one of the most common methods of conceptualizing fear in different languages. Therefore, the etymology of Qur'anic words related to the semantic field of "fear" is investigated to find out how much this method of conceptualization is taken into consideration by the Holy Qur'an. This study indicates that about half of Qur'anic words related to the semantic field of "fear" are conceptualized as trembling, including Zilzāl, Ruhb, Ru'b, Raw', Faza', and Faraq. از جملۀ مباحث نوپدید در پژوهش‏های زبان‏شناختی قرآن کریم بحث از نحوۀ مفهوم‏سازی احساسات و عواطفِ انسانی در آیات قرآنی، با هدف تبیین ابعادی از شبکۀ معنایی این کتاب مقدس است. در همین راستا، مسئلۀ اصلی این نوشتار آن است که قرآن کریم چگونه مفهوم ذهنی و انتزاعی «ترس» را به عنوان یکی از مهم‏ترین عواطف انسانی مفهوم‏پردازی و در قالب امری ملموس و قابل فهم صورت‌بندی کرده است. در مطالعۀ حاضر، برای پاسخ به این پرسش، از رویکرد معناشناسی عواطف بهره برده شده است. این سنخ از مطالعات نشان می‏دهد از جملۀ رایج‏ترین شیوه‏های مفهوم‏سازی «ترس» در زبان‏های مختلف صورت‌بندی آن در قالب «لرز» بر پایۀ مَجاز است. با هدف پی‌جویی همین نگره در شبکۀ معنایی قرآن کریم، در مقالۀ حاضر کوشش شد از طریق ریشه‏شناسیِ واژه‏های قرآنیِ متعلّق به حوزۀ معنایی «ترس» نشان داده شود این شیوۀ مفهوم‏پردازی تا چه اندازه در زبان قرآن کریم به کار رفته است. مطالعۀ حاضر نشان می‏دهد مفهوم‏سازی «ترس» در قالب «لرز»، در فرآیند ساختِ حدود نیمی از واژه‏های قرآنیِ متعلّق به حوزۀ معنایی «ترس» ـ شامل «زلزال»، «رُهب»، «رُعب»، «رَوع»، «فَزَع» و «فَرَق» ـ ایفای نقش کرده است.

https://nrgs.ui.ac.ir/article_29439_81c674416c1d484cee68077362da3b04.pdf

University of Isfahan Linguistic Research in the Holy Quran 2821-0735 15 1 2026 04 21 The First Translation of the Quran into Catalan: Its Importance, Characteristics, and Impact نخستین ترجمۀ قرآن به زبان کاتالان: اهمیت، ویژگی‏ها و تأثیرات آن 73 86 29588 10.22108/nrgs.2024.142526.1986 EN Seyed Ahmad Reza Khezri Professor at department of history and civilization of Islamic nations, Faculty of Theology and Islamic studies, University of Tehran, Tehran, Iran Journal Article 2024 08 20 The Holy Quran, which was about an eighth of the religious book of the people of the Hebrew Peninsula, is considered part of the history, identity, and culture of that land, and has left important and significant impacts on the society and history there; Therefore, although years later, local governments, with the support of a number of the inhabitants of that land, in a historical and multi-generational confrontation, expelled Muslims from Andalusia and, in their opinion, cleansed the place of their religious and cultural heritage, subsequent events and developments showed that the Holy Quran, as a religious book, was and is of special importance to the people of Andalusia, especially the academic community, elites, researchers and Islamic scholars. That is why this divine book has been translated into Spanish more than thirteen times with different approaches. In this regard, the translation of the Quran into Catalan, which is the first language of Andorra and the northeastern regions of Spain, and the second language of parts of southern France and northwestern Italy, holds a special place. This work, carried out by Professor Mikel de Epalza, a prominent Spanish Islamic scholar, has not only attracted the attention of the Catalan community, but has also been welcomed by the scientific and academic community, and has even been awarded the Spanish National Prize in Translation. This research aims first to describe the Catalan language and its position among its speakers, then to explain the scientific position of Mikel de Epalza, and then to explain the importance, manner, characteristics, and cultural effects of translating the Holy Quran into Catalan. قرآن کریم که حدود هشت سده کتاب دینی مسلمانان در شبه‏جزیرۀ ایبری بود، بخشی از تاریخ، هویت و فرهنگ آن سرزمین به شمار می‏رود و تأثیراتی مهم و عمیق بر جامعه و تاریخ آنجا بر جای نهاده است؛ از این ‌رو، هرچند سال‏ها بعد، حکومت‏های محلی با پشتیبانی شماری از ساکنان آن دیار در تقابلی تاریخی و چندنسلی، مسلمانان را از اندلس بیرون راندند و به گمان خود، آنجا را از وجود میراث دینی و فرهنگی آن‏ها پاک کردند، حوادث ورویدادهای بعدی نشان داد قرآن کریم به عنوان یک کتاب دینی برای مردم اندلس به ویژه جامعۀ دانشگاهی، نخبگان، پژوهشگران و اسلام‏پژوهان از اهمیتی ویژه برخوردار بوده و است. از همین رو است که این کتاب آسمانی تا کنون بیش از سیزده بار با رویکردهای گوناگون به زبان اسپانیولی ترجمه شده است. در این میان، ترجمۀ قرآن به زبان کاتالان که زبان اول کشور آندورا و مناطق شمال شرقی اسپانیا و زبان دوم بخش‏هایی از جنوب فرانسه و بخشی از شمال غرب ایتالیا به شمار می‏رود، از جایگاهی ویژه برخوردار است. این کار که توسط پروفسور میکل دِ اپالسا، اسلام‏شناس برجستۀ اسپانیایی، انجام شد، نه فقط مورد توجه جامعۀ کاتالان قرار گرفت که با استقبال جامعۀ علمی و دانشگاهی نیز روبه‏رو شد و حتی موفق به دریافت جایزۀ ملی اسپانیا در حوزۀ ترجمه نیز شده است. این پژوهش بر آن است تا در گام نخست، زبان کاتالان و جایگاه آن را در میان گویشورانش بیان کند، آنگاه جایگاه علمی میکل دِ اپالسا را توضیح دهد و سپس، اهمیت، چگونگی، ویژگی‌ و تأثیرات فرهنگی ترجمۀ قرآن کریم به زبان کاتالان را تبیین کند.

https://nrgs.ui.ac.ir/article_29588_f6ddd821e7b879347aac6a814986d391.pdf

University of Isfahan Linguistic Research in the Holy Quran 2821-0735 15 1 2026 04 21 The Role of the Companions’ Variant Readings in Interpreting the Expression “min umm” (al-Nisāʾ: 12) نقش قرائت‌های صحابه در فهم تعبیر «من أمّ» (نساء: 12) 87 100 29345 10.22108/nrgs.2025.143238.2007 EN Zohreh Salehi Koupaei PhD student in Quranic sciences and tradition, Isfahan (Khorasgan) Branch, Islamic Azad University, Isfahan, Iran Mohammadreza Sotoudehnia Associate Professor, Department of Quranic Sciences and Hadith, Faculty of Theology and Ahl al-Bayt Studies, University of Isfahan, Iran Mohammadreza Shamshiri Associate Professor, Department of Islamic Philosophy and Theology, Isfahan (Khorasgan) Branch, Islamic Azad University, Isfahan, Iran Journal Article 2024 11 02 Interpretive differences frequently arise in Qur’anic studies concerning the intended meaning of specific expressions within the revelation. A notable case is found in verse 12 of Sūrat al-Nisāʾ, where, following the phrase “wa lahu akhun aw ukht” (“and he has a brother or a sister”), multiple variant readings (qirāʾāt) are transmitted, including “min umm,” “min al-umm,” “min ummihi,” and “li-ummihi.” This article investigates how these variant readings contribute to clarifying the verse’s meaning, particularly regarding the inheritance rights of maternal siblings. The study also examines how these readings are reflected in both Persian and English translations of the verse. Employing a descriptive-analytical methodology and comparing the semantic implications of both canonical and non-canonical readings, the research demonstrates that the syntagmatic axis formed by these readings resolves ambiguities surrounding the inheritance law for maternal kin. This semantic specification underscores that only siblings who share the same mother are entitled to one-sixth of the inheritance, while paternal or full siblings are excluded from this ruling. Furthermore, analysis of classical Persian translations, such as those by Isfarā’īnī and Nasafī, along with select modern translations, reveals interpretive strategies that align with these variant readings, utilizing terms like “maternal,” “ummī,” and “akhyāfī.” Exegetes and jurists have also cited these qirāʾāt as authoritative evidence, though some have considered them interpretive glosses rather than independent readings. The findings of this study offer valuable guidance to translators seeking greater precision and contextual fidelity in rendering this verse. در مراجعه به قرآن، بسیار پیش آمده است که در دانستن مراد وحی از تعابیر به‌کاربرده، اختلاف شده است. از جملۀ این موارد، اختلاف در قرائت آیۀ 12 سورۀ نساء است که پس از عبارت «وَ لَهُ أَخٌ أَوْ أُخْت» قرائت‌هایی مانند «مِن أمٍّ»، «مِن الأمِّ»، «مِن أمِّه» و «لِأمِّه» نقل شده‌اند. مسئلۀ پژوهش آن است که این قرائت‌‌ها چه نقشی در تبیین معنای آیه برای مخاطبان دارند. پرسش دیگر آن است که این قرائت‌ها با چه واژگانی در ترجمه‌های فارسی و انگلیسی آیه بُروز و ظهور دارند. در این راستا، با به‌کارگیری روش توصیفی تحلیلی و مقایسۀ مدلول قرائت رایج و قرائت‌های مورد بحث، مشخص شد هم‌نشینی این قرائت‌ها در محور افقی گفتار، نقش توضیحی و برطرف کردن ابهام را از حکم ارث کلالۀ اُمّی ایفا می‌کند. این هم‌نشینی‌ با تخصیص معنا تأکید می‌کند فقط برادران و خواهران از یک مادر حق دریافت یک‌ششم ارث را دارند، در حالی که برادران و خواهران اَبَوی یا اَبَوَینی مشمول این حکم نمی‌شوند. نیز پس از مقایسه و تحلیل ترجمه‌ها، به ‌دست آمد در ترجمه‌های کهن فارسی، مانند اسفراینی و نسفی و چند ترجمۀ معاصر، توضیح تفسیری «مادری»، «اُمّی»، «اَخیافی» هم‌سو با قرائت‌های‌ یادشده است. مفسران و فقیهان نیز به این قرائت‌ها استشهاد کرده‌اند؛ اما عده‌ای این قرائت‌ها را صرفاً نوعی تفسیر دانسته‌اند. نتایج این پژوهش می‌تواند به مترجمان در گزینش ترجمه‌های دقیق‌تر کمک کند.

https://nrgs.ui.ac.ir/article_29345_29037d44cf0ffd99bc61d7553248af12.pdf

University of Isfahan Linguistic Research in the Holy Quran 2821-0735 15 1 2026 04 21 Analyzing Discourse-Oriented Structures in Surah Ibrahim Based on van Leeuwen’s Model بررسی ساخت‌های گفتمان‌مدار در سورۀ ابراهیم بر اساس الگوی ون‌لیوون 101 120 29863 10.22108/nrgs.2025.143228.2006 EN Ali Pirani Shal Associate Professor, Department of Arabic Language and Literature, Khwarazmi University, Tehran, Iran Maryam Aghajani PhD in Arabic language and literature, visiting lecturer at Kashan University, Kashan, Iran Hossin Navazani PhD in Arabic language and literature, visiting lecturer, University of Tehran, Tehran, Iran Journal Article 2024 10 29 The objective of this study is to examine the discourse-oriented structures in Surah Ibrahim (PBUH) and to uncover its underlying worldview using van Leeuwen’s model through a descriptive-analytical method. The reason for selecting this Surah lies in its comprehensive presentation of beliefs, admonitions, sermons, and instructive narratives of previous nations, which collectively reflect the purposes of prophetic missions and the revelation of divine scriptures. Moreover, this Surah provides a detailed account of the purposeful supplications of Prophet Ibrahim (PBUH), which are not elaborated upon in other chapters of the Qur’an. In other words, by focusing on the narrative of Prophet Ibrahim, monotheism, divine blessings, the fate of nations, and other related themes, this Surah possesses distinctive features that set it apart from other chapters of the Qur’an. In this context, the present study investigates the discourse-oriented structures of this Surah to uncover its hidden intellectual system and understand the discursive meanings embedded in its verses. The findings indicate that Surah Ibrahim employs a variety of discourse-oriented structures to affirm the authenticity of the Qur’an and to elucidate the objectives of the prophetic mission. Some of these structures include: the explicit and direct articulation of truths, the use of evidence and indicators to validate claims, and the application of logic and reasoning to persuade the audience. Moreover, the cognitive implications of the discourse-oriented components in this Surah prominently highlight the power and majesty of God, prompting the audience to reflect deeply on the nature and mechanisms of divine actions. This creates a broad discursive space concerning issues such as idolatry and divine punishment. هدف این پژوهش بررسی ساخت‌های گفتمان‌مدار در سورۀ ابراهیم (ع) و کشف جهان‌بینی نهفتۀ آن است که با استفاده از الگوی ون‌لیوون و با روش توصیفی-تحلیلی صورت گرفته است. علت انتخاب این سوره به این دلیل است که مجموعه‌ای از اعتقادات، اندرزها، موعظه‌ها و سرگذشت‌های عبرت‌انگیز اقوام پیشین بیانگر اهداف رسالت پیامبران و نزول کتاب‌های آسمانی است. ضمن آنکه در این سوره، دعاهای هدفمند حضرت ابراهیم (ع) به‌تفصیل بیان شده است که در سوره‌های دیگر به‌تفصیل نیامده است. به دیگر بیان، این سوره با تمرکز بر داستان حضرت ابراهیم (ع)، توحید، نعمت‌های الهی، سرنوشت اقوام و ... دارای ویژگی‌های خاصی است که آن را از دیگر سوره‌های قرآن متمایز می‌کند. در این رهگذر، این پژوهش ساخت‌های گفتمان‌مدار این سوره را با هدف کشف نظام فکری پنهان و درک مفاهیم گفتمانی آیات آن بررسی کرده است. نتایج پژوهش نشان می‌دهد در سورۀ ابراهیم (ع) از ساخت‌های گفتمان‌مدار متنوعی برای اثبات حقانیت قرآن و تبیین اهداف رسالت پیامبران استفاده شده است. برخی از این ساخت‌ها عبارت‌اند از: بیان صریح و آشکار حقایق، استفاده از شواهد و قرائن برای اثبات صحت ادعاها و استفاده از منطق و استدلال برای اقناع مخاطب. همچنین، دلالت‌های شناختی مؤلفه‌های گفتمان‌مدار در این سوره قدرت و عظمت خداوند را به طور برجسته‌تر نشان می‌دهند و مخاطب را دربارۀ چگونگی وقوع کنش‌ها و افعال خداوند به تدبر و تفکر وامی‌دارند و فضای گفتمانی وسیعی نسبت به موضوعاتی همچون پرستش غیرخدا و عذاب الهی به وجود می‌آید.

https://nrgs.ui.ac.ir/article_29863_59dcf6618b50164f0adf8a6d84176bdd.pdf

University of Isfahan Linguistic Research in the Holy Quran 2821-0735 15 1 2026 04 21 Critical Discourse Analysis of the Holy Quran in Refuting and Transforming Multiple Deities into the One Allah with Multiple Attributes تحلیل گفتمان انتقادیِ قرآن کریم در ابطال و تبدیل الهه‌های متعدد به الله واحد با صفات متعدد 121 146 29673 10.22108/nrgs.2025.143665.2015 EN Farzad Dehghani Associate Professor of the Department of Quran and Hadith Sciences, Hakim Sabzevari University, Sabzevar, Iran Journal Article 2024 12 13 The transformation of the discursive culture of pre-Islamic Arabs into a revelatory discourse is due to the effective method of the Holy Quran. This method, by focusing on the pre-revelation cultural discourse and utilizing empathy for persuasion, aims to gradually transform the existing discourse into the foundational discourse of the Holy Quran. One of the most fundamental pre-revelation discourses that influenced all aspects of life and thought in the Arabian Peninsula was the concept of diverse and numerous deities. Discovering the model of the Quran's approach to transforming multiple deities into pure Quranic monotheism, in addition to epistemological results, provides an effective model for changing perspectives in resolving perceptual and attitudinal doubts. Therefore, the present study, using library-analytical tools, descriptive-analytical methods, and critical discourse analysis, seeks to answer the question: What were the steps and processes of establishing the Quranic discourse in criticizing the discourse of pre-Islamic Arabs in nullifying and transforming multiple deities into the one Allah with multiple attributes? The findings of the research indicate that in the discourse of pre-Islamic Arab beliefs, Allah was the Lord of lords of the polytheists and had aspects such as creatorship, absolute power, and absolute knowledge. The deities of Lat, Manat, and Uzza were respectively symbols of worship, fate, desires, honor, and greatness. The Holy Quran, while criticizing the existing discourse, expanded the functions of Allah and ultimately transformed the functions of the three deities into three attributes of Allah, thereby establishing monotheism. This process is introduced as an efficient model for changing attitudes in resolving insight and attitudinal doubts. یکی از رویکردهای کاربردشناسانة زبان که بازخوانی متون دینی را به مثابۀ گفتمان فراهم می‌کند، رویکرد تحلیل گفتمان انتقادی است. این رویکرد در قرآن کریم به مثابۀ یک متن دینی، قابل مشاهده است. قرآن کریم در مواجهه با گفتمان جاهلیت، با تمرکز بر گفتمان فرهنگی پیش از نزول و بهره‌گیری از همدلی برای اقناع‌سازی، به دنبال تغییر تدریجی گفتمان موجود و معرفی گفتمان تأسیسی خود است. یکی از بنیادی‌ترین گفتمان‌های پیش از نزول که در تمام شئون زندگی، تفکر شبه‌جزیرۀ عربستان را تحت تأثیر قرار داد بود، مقولۀ الهه‌های متنوع و متعدد بود. هدف اصلی این پژوهش کشف گام‌ها و فرایندهای قرآن در انتقاد به گفتمان اعراب جاهلی و تبدیل الهه‌های متعدد به الله واحد است. پژوهش حاضر با ابزار گردآوری کتابخانه‌ای-استنادی و روش توصیفی-تحلیلی و تحلیل گفتمان انتقادی به دنبال پاسخ به این پرسش است: گام‌ها و فرایند تأسیس گفتمان قرآن در راستای انتقاد به گفتمان اعراب جاهلی در ابطال و تبدیل الهه‌های متعدد به الله واحد با صفات متعدد چگونه بوده است؟ یافته‌های این پژوهش نشان می‌دهد در گفتمان عرب جاهلی، الله ربّ‌الأرباب مشرکان بود و شئونی همچون خالقیت، قدرت و علم مطلق را داشت. قرآن کریم، ضمن انتقاد از گفتمان موجود، کارکردهای الله را توسعه می‌دهد و کارکردهای الهه‌های لات، منات و عزّی را به صفات الله تبدیل و توحید را تثبیت می‌کند. این فرایند به عنوان مدلی کارآمد برای تغییر نگرش در حل شبهات بینشی و نگرشی معرفی می‌شود.

https://nrgs.ui.ac.ir/article_29673_c9d9293ced6d3b7008a04db644bd2f0f.pdf