University of Isfahan Linguistic Research in the Holy Quran 2821-0735 15 3 2026 09 23 The Semantics of “Religion-Based Suffering” and Its Systematic Quranic Application Based on Bayan al-Saadah معنا‌شناسی «رنجِ‌‌ دین‌‌بنیان» و کاربست نظام‌مندِ قرآنی آن بر پایۀ بیان‌السعاده 41 58 30435 10.22108/nrgs.2025.142683.1991 EN Mohammad Ali Dayani PhD in Religions and Mysticism and postdoctoral student at the University of Mazandaran, Babolsar, Iran Habibollah Halimi Jolodar Associate Professor, Department of Quran and Hadith Sciences, Faculty of Theology and Islamic Studies, University of Mazandaran, Babolsar, Iran Journal Article 2024 10 27 The Quran, as a comprehensive book of the three dimensions of revelation, intellect, and heart, contains numerous terms regarding the category of “suffering,” the most important of which are: "Kabad", "Anat", "Kadah", "Nasab", "Usr", "Darr", "Bass", "Qarh", "Azi", "Shiqa", "Alum", "Musiba", and "Bala". Based on the present research, the seeker perceives four general models of suffering, which are: "existential suffering", "religious suffering", "rational suffering", and "heart-centered suffering". This research, with a descriptive-analytical perspective, only looks at the model of "religious suffering" in the most frequent mystical commentary on the Quran, Bayan al-Sa'adah fi Maqamat al-Ibadah, and seeks to answer these questions from a Quranic-mystical perspective: 1) What are the examples of religious suffering and which Quranic words can be considered examples of religious suffering? 2) What is the way to escape from it? 3) What is the reward for religious suffering? In monitoring the collection of Bayan al-Saadah's commentary, the most prominent words that can be considered for "religious-based suffering" are: "bas" and "zar" with the application of "faith and action", "qarh" and "museiba" with the application of "jihad", "azi" with the application of "hijrat" and "avoiding intercourse", "anat" with the application of "friendship with non-believers" and "seclusion". <em>قرآن</em> به عنوان کتاب جامعِ سه ساحت وحی، عقل و قلب، از واژگان متعدد دربارۀ مقولۀ «رنج» بهره است که مهم‌ترین آنها عبارت‌اند از: «کَبَد»، «عَنَت»، «کَدَح»، «نَصب»، «عُسر»، «ضَرّ»، «بأس»، «قَرح»، «اَذی»، «شِقاء»، «الَم»، «مُصیبَه» و «بلاء». بر پایۀ پژوهش حاضر، سالک، چهار مدل کلی از رنج را دریافت می‌کند که عبارت‌اند از: «رنجِ وجودپایه»، «رنجِ دین‌‌بنیان»، «رنجِ عقل‌مدار» و «رنج قلب‌محور‌». این پژوهش با نگرۀ توصیفی-تحلیلی، فقط به سراغ مدل «رنج دین‌بنیان» در پُربسامد‌ترین تفسیر عرفانی <em>قرآن</em>، <em>بیان‌السعاده فی مقامات‌العباده،</em> رفته و در پی پاسخ به این پرسش‌‌ها از دیدگاه قرآنی-عرفانی است: 1) رنج‌ دین‌بنیان دارای چه مصداق‌‌هایی است و کدام واژگان قرآنی را می‌توان مصداق رنج دین‌بنیان شمرد؟ 2) راه رهایی از آن چیست؟ 3) پاداش رنج‌‎بری دینی چیست؟ در پایش مجموعۀ تفسیر <em>بیان‌السعاده</em>، شاخص‌ترین واژگانی را که می‌توان برای «رنجِ دین‌‌بنیان» در نظر گرفت عبارت‌اند از: «بأس» و «ضَرّ» با کاربست «ایمان و عمل»، «قَرح» و «مُصیبَه» با کاربست «جهاد»، «اَذی» با کاربست «هجرت» و «اجتناب از آمیزش»، «عَنَت» با کاربست «دوستی با غیرهم‌کیش» و «عزوبت». https://nrgs.ui.ac.ir/article_30435_396715ce99e3073c63909959b21fec9d.pdf