دانشگاه اصفهان پژوهش های زبانشناختی قرآن 2821-0735 9 2 2020 09 22 بازشناسی مؤلفه‏های معناییِ «إشفاق» در قرآن کریم با تکیه بر معناشناسی تاریخی Re-examination of the Semantic Components of "Ishfāq" in the Holy Quran (with especial emphasis on historical semantics) بازشناسی مؤلفه‏های معناییِ «إشفاق» در قرآن کریم با تکیه بر معناشناسی تاریخی Re-examination of the Semantic Components of "Ishfāq" in the Holy Quran (with especial emphasis on historical semantics) 79 90 26279 10.22108/nrgs.2021.129738.1678 EN محمود کریمی دانشگاه امام صادق (ع) محمدحسن شیرزاد دکترای علوم قرآن و حدیث، دانشگاه امام صادق (ع)، تهران، ایران. محمدحسین شیرزاد دکترای علوم قرآن و حدیث، دانشگاه امام صادق (ع)، تهران، ایران Journal Article 2021 07 25 "«إشفاق» در زمره پُرکاربردترین واژه‏های متعلّق به حوزه معناییِ ترس در قرآن کریم قرار دارد. با این حال، مرور بر منابع لغوی و تفسیری گویای آن است که هنوز آگاهی چندانی از مؤلفه‏های معناییِ این واژه و تفاوت‏های آن با واژه‏های قریب‏المعنا چون خوف و خشیت وجود ندارد. برای جبرانِ اینَذسفقشزف<br />خلأ مطالعاتی، در پژوهش حاضر کوشش شده است تا با بهره‏گیری از روش معناشناسی تاریخی، قدیم‏ترین سابقه ماده «ش ف ق» در زبان‏های سامی پیجویی شود، سیر تحولات معناییِ این ماده تا عربیِ قرآنی به بحث گذاشته شود و مؤلفه‏های معناییِ آن در قرآن کریم بازشناخته شود. این مطالعه نشان می‏دهد که گرچه برخی از لغویان مسلمان اعتقاد به اشتراک معنوی میان واژه‏های «شَفَق» (روشنی وقت غروب) و «إشفاق» (ترسیدن) دارند و آن دو را برساخته از ریشه‏ای واحد می‏پندارند، اما هیچ ارتباط ریشه‏ای میان واژه‏های یادشده برقرار نیست و هر کدام از آنها ساختِ تاریخیِ متفاوتی را پشت سر گذاشته است. إشفاق دربردارنده دو مؤلفه معناییِ مهم، یعنی «ترس» و «کمبود» است و اشاره به نوعی از هراس دارد که ناشی از کمبودِ منابع آبی، غذایی، مالی و امثال آنهاست. "«إشفاق» در زمره پُرکاربردترین واژه‏های متعلّق به حوزه معناییِ ترس در قرآن کریم قرار دارد. با این حال، مرور بر منابع لغوی و تفسیری گویای آن است که هنوز آگاهی چندانی از مؤلفه‏های معناییِ این واژه و تفاوت‏های آن با واژه‏های قریب‏المعنا چون خوف و خشیت وجود ندارد. برای جبرانِ اینَذسفقشزف<br />خلأ مطالعاتی، در پژوهش حاضر کوشش شده است تا با بهره‏گیری از روش معناشناسی تاریخی، قدیم‏ترین سابقه ماده «ش ف ق» در زبان‏های سامی پیجویی شود، سیر تحولات معناییِ این ماده تا عربیِ قرآنی به بحث گذاشته شود و مؤلفه‏های معناییِ آن در قرآن کریم بازشناخته شود. این مطالعه نشان می‏دهد که گرچه برخی از لغویان مسلمان اعتقاد به اشتراک معنوی میان واژه‏های «شَفَق» (روشنی وقت غروب) و «إشفاق» (ترسیدن) دارند و آن دو را برساخته از ریشه‏ای واحد می‏پندارند، اما هیچ ارتباط ریشه‏ای میان واژه‏های یادشده برقرار نیست و هر کدام از آنها ساختِ تاریخیِ متفاوتی را پشت سر گذاشته است. إشفاق دربردارنده دو مؤلفه معناییِ مهم، یعنی «ترس» و «کمبود» است و اشاره به نوعی از هراس دارد که ناشی از کمبودِ منابع آبی، غذایی، مالی و امثال آنهاست. https://nrgs.ui.ac.ir/article_26279_d0f96186ac864d752c0bb596d96923db.pdf