دانشگاه اصفهان پژوهش های زبانشناختی قرآن 2821-0735 2 2 2013 09 23 نقد آرای عالمان لغت ذیل مادّه «کتب» با استناد به کاربردهای قرآنی آن نقد آرای عالمان لغت ذیل مادّه «کتب» با استناد به کاربردهای قرآنی آن 71 92 17162 EN علیرضا فخاری استادیار گروه علوم قرآن وحدیث دانشگاه علامه طباطبایی Journal Article 2016 06 14 <em><span style="font-family: 'B Lotus'; font-size: 12pt; mso-ansi-font-size: 10.0pt; mso-bidi-language: FA; mso-fareast-font-family: 'Times New Roman'; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US;" lang="FA" dir="RTL">ظرافت<br />و حساسیت فهمِ متون مقدس بویژه در عصری که با زمان پیداییِ آنها فاصله زیادی وجود<br />دارد، بر همگان روشن ‏است. از آنجایی که معنای کلمات به نسبت نوع حضور آنها در متن<br />رقم می‌خورد، توجه دقیق به معانی کاربردی واژه‌ها در ‏زمان تولید متن، ضروری است<br />تا احیاناً معانی رایج در عصر خواننده، به متن کهن تحمیل نگردد. این امر درباره<br />متن و ‏واژه‌های قرآن نیز صادق است. با توجه به فاصله زمانی حداقل صد و پنجاه ساله<br />اولین فرهنگنامه عربی با عصر نزول و ‏احتمال تحولات و تطورات معنایی در این بازه<br />زمانی و پس از آن، لزوم توجه جدی به کاربردهای قرآنی ـ در کنار آرای ‏فرهنگ‌نویسان<br />ـ برای دستیابی به معانی دقیق کلمات، امری است غیر قابل انکار. بنابر این،<br />کاربردهای قرآنی به عنوان ‏یک اصل و آرای اهل لغت به عنوان یک قرینه در کنار سایر<br />قرائن لحاظ می‌گردد. این تأکید بدان جهت است که هیچ ‏استبعادی وجود ندارد که توسعه<br />و کاهش معنایی در سده‌های بعدی واقع نشده باشد. از این رو، مادّه «کتب» به عنوان یکی<br />‏از مهمترین کلیدواژه‌های قرآنی و حضور چند وجهی آن در حوزه‌های مختلف، مسأله این<br />تحقیق قرار گرفته است تا صحت ‏و سقم آرای لغویون و میزان اعتماد به آنها در بازکاوی<br />مفاهیم قرآنی بیش از پیش آشکار گردد. ‏بررسی‌ها نشان از عدم انطباق معنای گزارش<br />شده از سوی فرهنگ‌نویسان با کاربردهای قرآنی، غفلت از توجه به معنای این ‏ماده<br />حَسَب مسندالیه و نیز بی‌توجهی به معنی ضمنی و نسبی در مقابل معنای اولیه و اصلی<br />دارد. این امر، اعتماد صرف به ‏قول لغوی و حجیت آن را محل تردید و مورد مناقشه<br />قرار می‌دهد</span></em> <em><span style="font-family: 'B Lotus'; font-size: 12pt; mso-ansi-font-size: 10.0pt; mso-bidi-language: FA; mso-fareast-font-family: 'Times New Roman'; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US;" lang="FA" dir="RTL">ظرافت<br />و حساسیت فهمِ متون مقدس بویژه در عصری که با زمان پیداییِ آنها فاصله زیادی وجود<br />دارد، بر همگان روشن ‏است. از آنجایی که معنای کلمات به نسبت نوع حضور آنها در متن<br />رقم می‌خورد، توجه دقیق به معانی کاربردی واژه‌ها در ‏زمان تولید متن، ضروری است<br />تا احیاناً معانی رایج در عصر خواننده، به متن کهن تحمیل نگردد. این امر درباره<br />متن و ‏واژه‌های قرآن نیز صادق است. با توجه به فاصله زمانی حداقل صد و پنجاه ساله<br />اولین فرهنگنامه عربی با عصر نزول و ‏احتمال تحولات و تطورات معنایی در این بازه<br />زمانی و پس از آن، لزوم توجه جدی به کاربردهای قرآنی ـ در کنار آرای ‏فرهنگ‌نویسان<br />ـ برای دستیابی به معانی دقیق کلمات، امری است غیر قابل انکار. بنابر این،<br />کاربردهای قرآنی به عنوان ‏یک اصل و آرای اهل لغت به عنوان یک قرینه در کنار سایر<br />قرائن لحاظ می‌گردد. این تأکید بدان جهت است که هیچ ‏استبعادی وجود ندارد که توسعه<br />و کاهش معنایی در سده‌های بعدی واقع نشده باشد. از این رو، مادّه «کتب» به عنوان یکی<br />‏از مهمترین کلیدواژه‌های قرآنی و حضور چند وجهی آن در حوزه‌های مختلف، مسأله این<br />تحقیق قرار گرفته است تا صحت ‏و سقم آرای لغویون و میزان اعتماد به آنها در بازکاوی<br />مفاهیم قرآنی بیش از پیش آشکار گردد. ‏بررسی‌ها نشان از عدم انطباق معنای گزارش<br />شده از سوی فرهنگ‌نویسان با کاربردهای قرآنی، غفلت از توجه به معنای این ‏ماده<br />حَسَب مسندالیه و نیز بی‌توجهی به معنی ضمنی و نسبی در مقابل معنای اولیه و اصلی<br />دارد. این امر، اعتماد صرف به ‏قول لغوی و حجیت آن را محل تردید و مورد مناقشه<br />قرار می‌دهد</span></em> https://nrgs.ui.ac.ir/article_17162_b3b929b2d0cdd86deb7e0dd93c619a9c.pdf