بررسی شناختی استعاره‌های حوزة مفهومی اسماء زمان در قرآن کریم
1. بررسی شناختی استعاره‌های حوزة مفهومی اسماء زمان در قرآن کریم

راضیه نظری؛ سید محمد موسوی بفروئی

دوره 9، شماره 1 ، بهار و تابستان 1399، ، صفحه 33-48

http://dx.doi.org/10.22108/nrgs.2019.115726.1395

چکیده
  استعاره‌های مفهومی در زبان‌شناسی شناختی ریشه دارند. کارکرد این نوع استعاره‌ها، برجسته‌سازی مفاهیم انتزاعی و معانی پنهان آنها با استفاده از شگرد مؤلفه‌سازی است. زمان ازجمله مفاهیم انتزاعی پرکاربرد ...  بیشتر
قالب‌های معنایی فعل «أبصَرَ» در قرآن کریم و بررسی ترجمۀ آنها بر پایۀ نظریۀ معناشناسی قالبی چارلز فیلمور
2. قالب‌های معنایی فعل «أبصَرَ» در قرآن کریم و بررسی ترجمۀ آنها بر پایۀ نظریۀ معناشناسی قالبی چارلز فیلمور

مریم بخشی؛ محمدرضا اسلامی؛ حسرت اومویی میلان؛ محمد پاشایی

دوره 9، شماره 1 ، بهار و تابستان 1399، ، صفحه 65-86

http://dx.doi.org/10.22108/nrgs.2020.120185.1479

چکیده
  علم معناشناسی در پی یافتن معنا، ارتباط عمیقی با علم ترجمه دارد و یکی از روش‌های بررسی و نقد ترجمه است. مقالۀ حاضر در چهارچوب نظریۀ معناشناسی قالبی چارلز فیلمور، تلاشی است برای بررسی قالب‌های معنایی ...  بیشتر
بررسی ساخت اطلاع «اشتغال» در ترجمه‌های فارسی قرآن کریم
3. بررسی ساخت اطلاع «اشتغال» در ترجمه‌های فارسی قرآن کریم

سمیه کاظمی

دوره 9، شماره 1 ، بهار و تابستان 1399، ، صفحه 49-64

http://dx.doi.org/10.22108/nrgs.2020.120438.1483

چکیده
  به دلیل تفاوت زیرساخت‌های کلامی و کاربردشناختی دو زبان، گاهی در فرایند ترجمه، بخشی از معنا از دست می‌رود و در ساخت اطلاعِ برخی از ساختارهای نحوی تحولاتی رخ می‌دهد. اشتغال در زبان عربی ازجمله ساخت‌هایی ...  بیشتر
مفهوم‌شناسی ضَلّ در گفتار موسی(ع) در قرآن کریم با تکیه بر سیاق
4. مفهوم‌شناسی ضَلّ در گفتار موسی(ع) در قرآن کریم با تکیه بر سیاق

اعظم پرچم؛ راضیه قناعتی

دوره 9، شماره 1 ، بهار و تابستان 1399، ، صفحه 103-118

http://dx.doi.org/10.22108/nrgs.2020.120160.1478

چکیده
  بافت زبانی واژگان همواره نقش مهمی در تحلیل آیات دارد. قرآن‌پژوهان و مفسران در تفسیر، ابتدا به معنای واژگان توجه می‌کنند؛ ولی گاهی غفلت از رابطۀ لفظ با معنا و بی‌توجهی به مقتضای حال متکلم و مخاطب، موجب ...  بیشتر
بازخوانی معناشناسی سوگندها در سوره فجر با محتوای آن
5. بازخوانی معناشناسی سوگندها در سوره فجر با محتوای آن

مرضیه سادات کدخدایی؛ محسن صمدانیان

دوره 8، شماره 2 ، پاییز و زمستان 1398، ، صفحه 111-128

http://dx.doi.org/10.22108/nrgs.2019.101826.1039

چکیده
  قرآن کتاب هدایت بشر، برای ارتباط با مخاطبان خود روش‌های متعددی را برگزیده  است. به کار بردن سوگند یکی از این روش‌ها است که در بسیاری از نمونه‌ها کاربرد این اسلوب برای از بین بردن شک و تردید مخاطب است. ...  بیشتر
واکاوی صدامعنایی در قرآن کریم با تکیه بر نظریۀ اشتقاق ابن‌جنی مطالعۀ موردی ترکیب آواهای (ح، ر، م)
6. واکاوی صدامعنایی در قرآن کریم با تکیه بر نظریۀ اشتقاق ابن‌جنی مطالعۀ موردی ترکیب آواهای (ح، ر، م)

رویا اسماعیلیان؛ عباس اقبالی؛ علی بشیری

دوره 8، شماره 2 ، پاییز و زمستان 1398، ، صفحه 145-162

http://dx.doi.org/10.22108/nrgs.2019.117220.1426

چکیده
  یکی از مسائلی که ابوالفتح عثمان ابن جنی زبان شناس (وفات 392ق) مطرح می‌کند، مساله منشاء زبان و دلالت ذاتی آوای الفاظ بر معنا است که از دیرباز در یونان باستان مطرح بوده و به نظریه (صدامعنایی) معروف است. وی ...  بیشتر
اصطلاح‌شناسی الوهیت هوای نفس در آیات 43 فرقان و 23 جاثیه
7. اصطلاح‌شناسی الوهیت هوای نفس در آیات 43 فرقان و 23 جاثیه

فتح الله نجارزادگان؛ فاطمه نجارزادگان؛ مریم اقبالیان

دوره 8، شماره 2 ، پاییز و زمستان 1398، ، صفحه 95-110

http://dx.doi.org/10.22108/nrgs.2019.117451.1425

چکیده
  قرآن کریم سه نقش «مسوّل»، «مطاع و متبوع» و «الوهیت» را برای نفس بر می‌شمرد که خطرناک‌ترین آنها، نقش سوم - در آیات 43 سوره فرقان و 23 سوره جاثیه - است و از آن به شرک الوهی تعبیر می‌شود. این ...  بیشتر
بررسی شناختی شبکۀ معنایی حرف «ثم» در قرآن کریم
8. بررسی شناختی شبکۀ معنایی حرف «ثم» در قرآن کریم

بتول مشکین فام؛ اعظم دهقانی

دوره 7، شماره 2 ، پاییز و زمستان 1397، ، صفحه 1-16

http://dx.doi.org/10.22108/nrgs.2018.110494.1250

چکیده
  معناشناسی شناختی معنا را با تکیه بر شناخت یعنی پردازش اطلاعات در مغز انسان بررسی می‌کند. در معناشناسی شناختی تمام مفاهیم زبانی مقوله‌بندی می‌شوند. یکی از مباحث مهم زبانی که با تکیه بر معناشناسی شناختی ...  بیشتر
اعجاز زبانی - سبکی قرآن کریم (بررسی نظریۀ نظم در سورۀ زمر)
9. اعجاز زبانی - سبکی قرآن کریم (بررسی نظریۀ نظم در سورۀ زمر)

سمیه حسنعلیان

دوره 7، شماره 2 ، پاییز و زمستان 1397، ، صفحه 85-100

http://dx.doi.org/10.22108/nrgs.2017.85700

چکیده
  از مسائلی که دانشمندان حوزۀ علوم قرآن از همان ابتدای نزول توجه ویژه‌ای به آن داشته‌اند، نظم قرآنی و ارتباط آن با مسئلۀ اعجاز است تا اینکه این مهم نزد عبدالقاهر جرجانی به اوج خود رسید؛ چه وی با اسلوبی ...  بیشتر
نقش صور بیانی در تبیین مضامین قرآنی در تفسیر تسنیم (از ابتدای سورة حمد تا انتهای سورة توبه)
10. نقش صور بیانی در تبیین مضامین قرآنی در تفسیر تسنیم (از ابتدای سورة حمد تا انتهای سورة توبه)

رسول عسگری؛ ماجد نجاریان

دوره 7، شماره 1 ، بهار و تابستان 1397، ، صفحه 87-106

http://dx.doi.org/10.22108/nrgs.2018.103823.1101

چکیده
  یکی از ابعاد مهم اعجاز قرآن، اعجاز بیانی بوده و علم بیان در کشف مراد جدی آیات قرآن نقش مهمی را ایفا می‌کند به همین علت مفسران در طول تاریخ همواره ظرائف بیانی قرآن را مورد توجه ویژه قرار داده اند. در بین ...  بیشتر
معناشناسی تاریخی‌توصیفی واژۀ ریح در قرآن کریم
11. معناشناسی تاریخی‌توصیفی واژۀ ریح در قرآن کریم

فهیمه قربانی؛ کبری خسروی؛ علی نظری

دوره 7، شماره 1 ، بهار و تابستان 1397، ، صفحه 19-44

http://dx.doi.org/10.22108/nrgs.2018.107558.1192

چکیده
  واژۀ ریح 29 مرتبه در قرآن کریم به کار رفته است؛10 مرتبه به‌صورت جمع (ریاح) و 19 مرتبه به‌صورت مفرد (ریح). مفرد آن برای معناهایی چون بو و عذاب و جمع آن برای بیان رحمت و نعمت است. در این مقاله هدف، بررسی و تبیین ...  بیشتر
جواب شرط محذوف در قرآن و شیوه‌های ترجمه آن (با تکیه بر ادات شرط لو، لولا، إن و مَن)
12. جواب شرط محذوف در قرآن و شیوه‌های ترجمه آن (با تکیه بر ادات شرط لو، لولا، إن و مَن)

حسین تک تبار فیروزجائی؛ مهدی ناصری؛ صحبت اله حسنوند

دوره 7، شماره 1 ، بهار و تابستان 1397، ، صفحه 127-150

http://dx.doi.org/10.22108/nrgs.2018.109516.1214

چکیده
  حذف جواب شرط، یکی از وجوه ژرف‌ساخت‌های آیات است. شناسایی جواب شرط و در نظر گرفتن تقدیر مناسب برای آن، مسئلۀ مهمی است که اگر مترجم بدان توجه داشته باشد، فهم صحیح و مناسب‌تری از کلام خداوند دارد و آن را ...  بیشتر
تحلیل زیبایی‌شناسی آیات قرآن کریم برپایۀ عنصر انسجام و پیوستگی بررسی نمونه‌ای سوره‌های جزء سی‌ام
13. تحلیل زیبایی‌شناسی آیات قرآن کریم برپایۀ عنصر انسجام و پیوستگی بررسی نمونه‌ای سوره‌های جزء سی‌ام

قاسم مختاری؛ مهرانگیز خدابخش نژاد

دوره 7، شماره 1 ، بهار و تابستان 1397، ، صفحه 107-126

http://dx.doi.org/10.22108/nrgs.2017.106246.1160

چکیده
  ازجمله عواملی که در آفرینش زیبایی‌های قرآن کریم و کشف ظرافت‌ها و لایه‌های پنهان آن نقش برجسته‌ای دارد، مسئلۀ انسجام و پیوستگی آن است. هالیدی و حسن نخستین بار نظریۀ انسجام و پیوستگی متن را مطرح کردند. ...  بیشتر
بررسی معانی شعاعی عناصر بافت‌بنیان در گفتمان قرآنی‌
14. بررسی معانی شعاعی عناصر بافت‌بنیان در گفتمان قرآنی‌

سیده فاطمه سلیمی؛ کبری راستگو

دوره 6، شماره 2 ، پاییز و زمستان 1396، ، صفحه 199-218

http://dx.doi.org/10.22108/nrgs.2017.101708.1034

چکیده
  «معنای شعاعی» مجموعه­ای از خطوط جانبی متشکل از سایه­معناهاست که زاییدۀ عناصر بافت­بنیان و دریافت­های عاطفی در موقعیتی کاربردگرا است. مطالعۀ سازه­های بافت­بنیان در قرآن کریم در دو ساختار ...  بیشتر
واکاوی نقش اقناعی واژگان وصفی ‌قرآن
15. واکاوی نقش اقناعی واژگان وصفی ‌قرآن

عباس اقبالی؛ مریم نیک فخر

دوره 6، شماره 2 ، پاییز و زمستان 1396، ، صفحه 187-198

http://dx.doi.org/10.22108/nrgs.2017.85860

چکیده
  «وصف» به‌مثابة ابزار پردازش سخن و بهترین وسیلة تصویر هنری، زمینه­ساز بسیاری از آرایه‌های ادبی مانند تشبیه، مجاز و استعاره است. در آفرینش اغراض ادبی ازجمله: مدح، رثاء و غزل نقش‌آفرین بوده است ...  بیشتر
بررسی معناشناختی کاربرد مفهوم «رزق» در قرآن کریم
16. بررسی معناشناختی کاربرد مفهوم «رزق» در قرآن کریم

اصغر هادوی؛ محمدعلی خوانین زاده؛ روشن دهقانی

دوره 6، شماره 2 ، پاییز و زمستان 1396، ، صفحه 103-118

http://dx.doi.org/10.22108/nrgs.2017.85878

چکیده
  یکی از مفاهیم پرکاربرد در قرآن کریم مفهوم «رزق» است. رزق در برخی اوصاف خدا ازجمله «الرزّاق» تجلی می‌یابد و با برخی مفاهیم اساسی در نظام معنایی قرآن کریم پیوند دارد. در این نوشتار سعی شده است ...  بیشتر
معناشناسی تاریخی و توصیفی «شُعُوب» در قرآن کریم
17. معناشناسی تاریخی و توصیفی «شُعُوب» در قرآن کریم

بهرام امانی چاکلی؛ سارا نجفی

دوره 6، شماره 2 ، پاییز و زمستان 1396، ، صفحه 67-78

http://dx.doi.org/10.22108/nrgs.2017.85832

چکیده
  زبان و به دنبال آن واژگان، ریشه در فرهنگ­ها، سنت­ها و نظام خاص زندگی در هر جامعه­ای دارد و متأثّر از جهان‌بینی دربرگیرندۀ آن است. بسیاری از واژگان قرآنی نیز پس از گذر از جهان­بینی جاهلی و ورود به ...  بیشتر
میدان معناشناختی «زهد» در قرآن و بازتاب آن در دیوان شریف رضی
18. میدان معناشناختی «زهد» در قرآن و بازتاب آن در دیوان شریف رضی

نصرا... شاملی؛ علی بنائیان اصفهانی؛ فائزه پسندی

دوره 6، شماره 2 ، پاییز و زمستان 1396، ، صفحه 79-102

http://dx.doi.org/10.22108/nrgs.2017.85747

چکیده
  زهد پدیده‌ای نفسانی است و ریشه‌های عمیق فرهنگی و دینی در میان ملت‌ها دارد. ملت‌ها از زهد به تعابیر مختلف یاد می‌کنند و در فرهنگ اسلامی ازجمله مفاهیمی است که تأثیر مستقیم و بسزایی بر زندگی فردی و روابط ...  بیشتر
بررسی سبک‌شناسی نحوی در سوره «الإنسان»
19. بررسی سبک‌شناسی نحوی در سوره «الإنسان»

علی اصغر یاری اصطهباناتی؛ حمیده کامکار مقدم

دوره 6، شماره 2 ، پاییز و زمستان 1396، ، صفحه 119-138

http://dx.doi.org/10.22108/nrgs.2017.85887

چکیده
  نظریۀ سبک‌شناسی در جستجوی بررسی زیبایی‌های منحصر به فرد چینش کلام در آثار برجسته و هنری است. این نظریه نگرشی است، در باب رابطة مشخصه‌های برجستة سبک و نقش و ارزش آنها در زبان متن با پیوستار معنایی و انتقال ...  بیشتر
ارزیابی دوگانگی رسم‌الخطِ ادوات «إنّما، أنّما، کُلّ‌ما و أین‌ما» و بازتاب آن در ترجمه‌های فارسی معاصر قرآن کریم
20. ارزیابی دوگانگی رسم‌الخطِ ادوات «إنّما، أنّما، کُلّ‌ما و أین‌ما» و بازتاب آن در ترجمه‌های فارسی معاصر قرآن کریم

کاووس روحی برندق؛ مصیب مرزبانی؛ محسن فریادرس

دوره 6، شماره 2 ، پاییز و زمستان 1396، ، صفحه 163-186

http://dx.doi.org/10.22108/nrgs.2017.85866

چکیده
  یکی از مسائل مشکل‌زا در ترجمه و تفسیر قرآن، توجه به رسم‌الخط خاص برخی از واژگانی است که در نگارش به دو شکل گوناگون نوشته شده‌اند و برداشت‌های معنایی متفاوت را فراهم آورده‌اند. در این راستا  در مقاله ...  بیشتر
نقش پادگفتمان‌ها در تحلیل گفتمانی سوره کهف (واکاوی داستان‌هاییاران غار و خضر و موسی)
21. نقش پادگفتمان‌ها در تحلیل گفتمانی سوره کهف (واکاوی داستان‌هاییاران غار و خضر و موسی)

فریده داودی مقدم؛ حمیدرضا شعیری؛ ثریا قطبی

دوره 6، شماره 1 ، بهار و تابستان 1396، ، صفحه 1-16

http://dx.doi.org/10.22108/nrgs.2017.21520

چکیده
  یک گفتمان با نظام‌هایی از نشانه‌هاومفاهیم، عناصری پنهان را در درون خود می‌پروراند که در یک بافت کلی، با نشانه‌های نظام‌مند، مفاهیم جدید را تولید می‌کند. این عناصر همواره درجهت القای پیام‌های متن ...  بیشتر
تبارشناسی واژه قرآنی «صلاه»
22. تبارشناسی واژه قرآنی «صلاه»

وصال میمندی؛ شکوفه شریفی‌فر

دوره 6، شماره 1 ، بهار و تابستان 1396، ، صفحه 69-86

http://dx.doi.org/10.22108/nrgs.2017.21524

چکیده
  قرآن ریسمان محکم الهی، وسیله ایمنی‌بخش و حجت خدا بر مخلوقات است. خداوند پیمان عمل‌کردن به قرآن را از بندگان خود گرفته است. عمل به دستورات این کتاب مقدّس در سایه فهم معانی آن امکان‌پذیر است. فهم و دریافت ...  بیشتر
تحلیل مؤلّفه‌های معنایی «امام» درآیه 12 سوره مبارکة یس با بهره‌گیری از روابط هم‌نشینی و جانشینی
23. تحلیل مؤلّفه‌های معنایی «امام» درآیه 12 سوره مبارکة یس با بهره‌گیری از روابط هم‌نشینی و جانشینی

فتحیه فتاحی زاده؛ فریده امینی

دوره 6، شماره 1 ، بهار و تابستان 1396، ، صفحه 227-244

http://dx.doi.org/10.22108/nrgs.2017.21532

چکیده
  هم‌نشینی و جانشینی، همان‌گونه که زبان‌شناسانی چون رومان یاکوبسون از آغاز اشاره کرده‌اند، تار و پود زبان را تشکیل می‌دهد. ازاین‌رو، می‌توان با مشخص‌کردن مؤلّفه‌های معنایییک واژه خاص و سپس بررسی ...  بیشتر
مفهوم شناسی واژه «سلطان» در قرآن کریم
24. مفهوم شناسی واژه «سلطان» در قرآن کریم

کرم سیاوشی؛ ابراهیم وکیل

دوره 6، شماره 1 ، بهار و تابستان 1396، ، صفحه 109-132

http://dx.doi.org/10.22108/nrgs.2017.21526

چکیده
  برخی از واژگان قرآن هرچند جزء واژگان غریب به ‌شمار نمی‌آیند، ضروری است به‌خاطر کاربرد در معانییا مصادیق گونه‌گون،بهصورتدقیق و جامع بررسی ‌شوند. واژۀ «سلطان» این‌گونه است. این واژه به سبب کثرت ...  بیشتر
روش‌شناسی تفسیر واژگانی اهل بیت با محوریت روایات تفسیری اصول الکافی
25. روش‌شناسی تفسیر واژگانی اهل بیت با محوریت روایات تفسیری اصول الکافی

علی راد؛ مهدی خوشدونی

دوره 6، شماره 1 ، بهار و تابستان 1396، ، صفحه 87-108

http://dx.doi.org/10.22108/nrgs.2017.21525

چکیده
  روایات تفسیری مهم‌ترین منبع فهم اهل البیت (ع) از قرآن کریم است. اهل بیت (ع) مفسر واقعی کلام وحی هستند و در فهم قرآنی جایگاه ویژه‌ای دارند (مطلع). در این پژوهش با بررسی روایات واژه‌محور در تفسیر قرآن یا همان ...  بیشتر